Kahramangiller

Kadere Karşı Savaşanların Efsanesi : Uchuu Senkan Yamato

Uchuu Senkan Yamato 70’lerde animeye ilk kez yoğun drama anlayışının katılması yönünden Gundam’la ortak paydası bulunan öncü bir seridir ve kaçınılmaz şekilde anime’nin bugünkü anlatım düzeyinin temel taşlarından birisi olarak nitelendirilebilir. Star Wars’tan bile 3 yıl önceden yapılmış olup günümüzde hala geniş kitlelerce sevilen bir space opera olduğunu belirtirsek konunun önemini az biraz olsun anlatabiliriz.

Yaşı şu an 30 ve üzeri olan arkadaşlarımız muhakkak hatırlayacaklardır; Ülkemizde de yayınlanmış bu seri, dramatik bilimkurgu serilerinin ilk atasıdır ve bu yönüyle anime tarihinde sayısı, bir elin parmaklarını geçmeyecek ciddi kırılma noktalarından birisini oluşturmaktadır. Aynı zamanda yönetmeni Leiji Matsumoto’yu anime tarihinin en ünlü yönetmenleri arasında haklı bir yere getirmiştir. Amerikalıların Japonya’yı teslim alışına okul yıllarında şahit olan Leiji Matsumoto’nun işgalcilerin beraberlerinde getirdiği yabancı kültürün bir parçası olan Walt Disney’in hareketli çizimlerine tanık olmasıyla zihinsel bir dönüşüm yaşaması ve hayranı olduğu Yamato’yu ve imparatorluk filosunu yeniden yaşatma idealinin bir parçası olarak doğmuş bir projedir.

Leiji Matsumoto’nun baştaki amacı II. Dünya Savaşı’nı anlatan, gerçek oyuncularla çekilmiş bir film yapmaktı fakat gerek o dönem gayet hassas bir süreç geçiren sağ – sol çekişmesinin bir tarafı olarak gözükmek istememesinden, gerek o dönem space opera denen bilimkurgu alt türünün tırmanış yılları olmasından, gerekse çizdiği taslakların birçok kez biçim değiştirmesinden ötürü konu Japonların dramatik tarihi kahramanı Yamato halini alır. Klasik serinin açılış şarkısının başından sonuna dek insanların değil, sadece Yamato’nun gözükmesi, bir geminin batışından yıllar sonra bile taşıdığı misyon hakkında kafada bazı imajlar oluşturabilir.

https://www.youtube.com/watch?v=QgutpNRMgn4

Yamato 1974’de, milliyetçi kanadın yükselişe geçtiği dönemde denk gelerek çıkmasının etkisiyle büyük bir etki uyandırdı (Serinin 2. bölümünde Japon imparatorluk marşının Yamato batarken çaldığı sahne, yoğun ilgi üzerine tekrar yayınlanırken politik bir tartışma tarafı olmamak için silinmiştir). Serinin 21. bölümündeki görkemli savaş sahnesi için 8 haftalık bir çalışma yapılmış, Leyte Savaşı ile ilgili sayısız dokümanter görüntü temin edilerek ekipçe toplu şekilde izlenerek animeye aktarılmıştı. Klasik serinin bir diğer önemi de o dönemin tüm yapımlarının aksine, baş kötü karakter Dessler’in, zamanla serideki başrol karakterler kadar rol alan, onurlu ve derin bir karaktere dönüşmesidir. Bir diğer not da, serideki düşman taraf olan Gamilas’ların, tüm emir komuta kademesinin Nazi ordusu generallerinin isim oyunlarıyla azıcık değiştirilmiş şekilde isimlendirilmiş olmasıdır.

O döneme dek görülmeyen bir başarı ile 3 devam sezonu çıkartabilen bu seri, 1977’den itibaren 5 uzun metrajlı filmle de muazzam bir gişe başarısı elde etti. Bu filmler genel manada TV serisinin tamamını 5 filmde özetliyor gibi gözükseler de, aslında TV serisinden kimi noktalarda ayrılan alternatif bazı kurgular da izlemiştir ve o dönem için oldukça başarılı bir re-animasyon metodu uygulanmıştır. Bu formül Yamato’nun ardından ilk Gundam’ın filmlerinde ve Macross’un DYRL filminde de kullanılmış ve büyük ticari başarı elde etmişti. O dönem bir okul çocuğu olan Hideaki Anno, yıllar sonra Evangelion gibi klasiklerin yönetmeni olarak bu sektörde nam saldıktan sonra bile Leiji Matsumoto’ya hayranlığını sunmayı ihmal etmemiştir. “Okul yıllarımda teneffüs aralarında tüm vaktimi Yamato izlemiş birisini bulmak umuduyla serinin misyonerliğini yapardım. Eğer bir gün bu seri yeniden yapılacak olursa orada olmamı hiçbir güç engelleyemez!”

1983’teki Yamato: Final filminden bir süre sonra, TV serilerinin yaratıcısı Leiji Matsumoto ve film serisini hazırlayan yapımcı Yoshinobu Nishizaki yeni Yamato projeleri konusunda tartışma yaşadı. Matsumoto en azından bir süreliğine Yamato projesi çıkmaması gerektiğini düşünürken, Nishizaki yeni OVA’lar yaparak Yamato merchandise’ından para kazanma taraftarıydı. Taraflar uzlaşamayınca Nishizaki ilkin Yamato’nun ruhani bir kardeşi olması için Blue Noah serisini tasarladı (Bu seri ülkemizde Yamato’nun çizgi sinemalarının ardından TRT’de “Fırtına Gemisi” adıyla gösterime sokulmuştu) fakat şaşırtıcı derecede fazla drama içeren bu seri bir Yamato kopyası gibi algılandığından ters tepki yarattı.

yamato1

Space Battleship Yamato

Nishizaki 1994’e doğru yeniden bir ekip toplayarak (Ki dizayn kademesinde Blade Runner ve TRON gibi filmlerin dizaynırı Syd Mead de vardır.) ev sineması için hazırlanmış ilk Yamato OVA’sı olan Yamato 2520’yi hazırlamaya koydu. Fakat daha henüz ilk bölüm bile yayınlanmamışken Matsumoto telif hakları iddiasında bulunarak Nishizaki’ye dava açtı. Ağır bir tazminat ve kötü giden OVA satışları sonrası bu proje 4. OVA’da erken bitirilmek zorunda kalındı. Leiji Matsumoto buna cevap olarak 2004 yılında Dai Yamato Zero Go OVA serisini duyurdu fakat bu yapım da kötü satışlar sebebiyle çok büyük bir zarara sebep oldu. Serinin 2007’de 5. OVA’sı ile sonlanmasının ardından (Bu iki yapım çeşitli sebeplerden ötürü kimi izleyicilerce “canon” olarak kabul edilmemektedir.) yapımcı firmalar God Ship ve Venture kapandı ve 2008’de Japon anime tarihinin en büyük lisans davalarının birisi sonucunda Yamato lisansı satışa çıktı ve lisans Nishizaki ile 70’lerdeki TV serilerinin yapımcısı Toho’nun anlaşması ile yenilendi. Ardından 2008’in sonlarında Nishizaki, üzerinde 1989-1990’den beri çalıştığı ve taslakları sayısız kez elden geçen “Yamato: Resurrection” adlı uzun metraj bir Anime filmini ve ayrıca live action uyarlaması bir başka Yamato filminin geleceğini duyurdu.

2009 sonlarında gösterime giren Yamato: Resurrection, 1983’teki Yamato: Final’den sonra Matsumoto ve Nishizaki’nin birlikte yer aldıkları ilk “canon” Yamato yapımı olmasına rağmen, film çeşitli sebeplerden dolayı çok fazla sayıda sinemada gösterime giremedi ve izleyiciden beklenen ilgiyi yaratamadı. Filmin vizyon versiyonunda yer almayan en az 2 alternatif son ve 30+ dakikalık görsel olduğu biliniyordu fakat Nishizaki bunları kurgulamaya fırsat bulamadan bir tekne yolculuğu sırasında şüpheli şekilde tek başına hayatını kaybetti.

Öte yandan 2010’da gösterime giren Live Action uyarlaması Yamato, istisnai bir ticari başarı örneği gösteren bir uyarlama oldu. Yapımı 2008’den beri süren film için ilk belirlenen bütçe 60. dakikada aşılınca bütçe 23.9 milyon $’a yükseltilmiş fakat film için daha önceden anlaşılan pek çok ünlü Japon oyuncunun rolü iptal edilmişti. Film, Harry Potter: Deathly Hollows gibi bir filmin vizyonda olmasına rağmen, 1. numaradan gişeye giriş yapma ve ilk 5 günde bütçesini amorti etme başarısı gösterdi. Film, klasik serinin birçok noktasından ayrılmakla birlikte serinin ruhunu kaybetmemiş bir uyarlama olarak değerlendirilmektedir ve Japon live action sinemasını atağa geçiren yapımlardan birisidir. Filmin kapanış şarkısı Love Lives, Aerosmith grubunun eski üyesi Steve Tyler tarafından seslendirildi.

yamatoLive

1974’teki ilk Yamato’nun bir re-make ile yeniden canlandırılacağı, uzun zamandır söylenti konusu bir konu olsa da; Nishizaki ve Matsumoto arasında geçmiş dönemde geçen olaylar ve Yamato’nun lisans sorunları buna imkan bırakmamıştı. Neyse ki; 2011’de Nishizaki’nin oğlu ve Leiji Matsumoto’nun da rızasıyla, Yamato 2199 adıyla ilk serinin re-make projesi başladı. 26 bölümlük seri olan yapım 2012’de OVA, ertesi yıl TV serisi olarak yayınlandı. Bir devler geçidi olarak özetlenebilecek seslendirme kadrosunu saymazsak, Yamato 2199, RahXephon serisinden tanıyabileceğiniz Yutaka Izubuchi ile Gundam 00 ve Soukyuu no Fafner serilerinden Akihiro Enomoto’yu yönetmen olarak karşımıza getiriyor. Senaryo yazarlarından birisi RahXephon’dan Ryosuke Hikawa. Ayrıca Evangelion serisinin yaratıcısı Hideaki Anno da kadroda bulunmakta.

Yayınlandığı yılın demografik dağılımdaki en yüksek reytingine ulaşma başarısı gösteren yapım, modernleştirilmiş ve karakter kadrosu genişletilmiş bir re-make olarak başlasa da, TV serisinin tümden tekrarı olmamak ve yeni hikayeler (Asimov’un robot kanunlarına selam yollayan 9. bölüm ya da algı ve gerçeklik kavramı üzerine kurulan 14. bölüm gibi.) anlatabilmek için bir nevi serbest bir yorum haline gelmektedir. Bu klasik serinin, uzun soluklu uzay destanı epiği ünvanını elinde kalmasını sağlamasına karşın, Dessler’in karakter gelişiminde gösterilen başarının tekrarlanmamasından ötürü beni bir nebze üzmüştür.

yamato2

Yamato 2199 serisinin gördüğü yoğun ilgi üzerine stüdyo bir kez daha çalışmaya koyuldu ve geçtiğimiz yıl Yamato 2199: Star Voyaging Ark isimli anime filmi hazırladı. 24 ve 25. bölümler arasında geçen bir ara film olan bu macera serinin sonuna son bir büyük savaş eklemekte, aynı zamanda 2. sezondaki yeni tehdit olan Gatlantis İmparatorluğu’na bir hatırlatma yapmakta. 2. sezon demişken, 2199’un devamı ve dolayısıyla 2. sezonun remake’i niteliğinde yeni bir sezonun yapım çalışmalarına başlandığını da hatırlatmak gerekir.

Yorumlar