Video Oyunu Türleri: Tile-Matching

Günümüzün sıkı bilgisayar oyunu takipçileri, akıllı telefon oyunlarına genelde mesafeli yaklaşıyor. Hatta salgın gibi yayılan ve hepsi birbirinin aynısı olan Candy Crush Saga türevlerini gördüğünde surat buruşturuyor. Ancak bu yazımda detaylı olarak anlatacağım gibi; aslında zamanda geriye gidip baktığımızda Candy Crush Saga’ın atası olan tile-matching türü oyunların arcade ve konsol kökenli olduğunu gözlemleyebiliyoruz. Peki, ne oldu da böyle sıkı bir kitleye hitap eden bir oyun türü şimdilerde 40 yaş üstü ve teknoloji düşmanı kitlenin eline düştü ve milyar dolarlık sektör haline geldi?

Tile-matching oyunların evrilme sürecine büyük ölçüde tanıklık ettiğim için bu yazıyı büyük keyifle kaleme alacağımı düşünüyorum. Ancak daha önceki yazılarımdan tarzıma aşina olanların çok iyi bileceği gibi; öncelikle çok kısa bir tarih bilgisi vermek isterim:

Mahjong

Mahjong

Desen eşleştirme yani tile-matching video oyunları mekaniklerinin temeli, 20’nci yüzyılın başlarından beri oynanan Mahjong’a kadar dayanır. Hatta Mahjong, 51 ve Uno gibi birçok iskambil oyunu yanında ülkemizde de çılgınlar gibi popüler olan Okey’e de zemin oluşturmuştur.

Gelelim listemize:


Tetris (1985)

İlk tile-matching türü video oyunu 1985 yapımı Tetris’tir. 7’den 70’e herkesin Tetris’in ne olduğunu bildiği için mekaniklerinden bahsetmeyeceğim. Ancak konu Tetris olunca anlatabileceğim birkaç anekdot var:

Tetris’in tasarımcısı, Sovyet Bilim Akademisi’ne bağlı bir bilgi işlem merkezinde memur olarak çalışan Alexey Pajitnov’dur. Palitnov, kökeni 1907 yılına dayanan Polyominoes adlı puzzle oyununda kullanılan şekilleri kullanarak Tetris’i tasarlamıştır. Pajitnov, Tetris ismini Yunancada “dört” anlamına gelen “tetra” ile en sevdiği spor olan “tennis” kelimelerini birleştirerek elde etmiştir.

Sovyetler Birliği’nin yurt dışına ihraç ettiği ilk oyun olarak tarihe geçen Tetris, tüm zamanların en çok satan video oyunudur. 2010 yılında açıklanan verilere göre Tetris 170 milyondan fazla disk / kartuş versiyon, 70 milyondan fazla içinde sadece Tetris bulunan cihaz, akıllı telefonlarda ise 100 milyondan fazla lisanslı kopya satmıştır. Ancak Pajitnov, Sovyetler Birliği döneminde devlet memuru olduğu için oyun devletin malı sayılmış ve bir kuruş bile telif alamamıştır. Ancak 1991’de Amerika Birleşik Devletleri’ne taşınmış ve 1996’da kurduğu The Tetris Company sonrasında eserinden para kazanmaya başlamıştır.

Tetris (1985)

SameGame (1985)

SameGame, muhtemelen ismine aşina olmadığınız ancak ekran görüntülerini ve oynanışını gördüğünüz anda “Aaa! Bu muydu?” diyeceğiniz kadar bildik bir oyun. Oyun, karşımıza nizami dizilmiş bir ekran dolusu farklı renkte kare çıkarır. Bu karelerden herhangi birine çift tıkladığımızda ona bağlı tüm komşu aynı renkteki kareler de zincirleme reaksiyonla yok olarak puan kazandırır.

Oyunun ilk tasarlandığı platform, Fujitsu’nun kendi işletim sistemiyle çalışan FM-8 ve FM-7 adlı bilgisayarlardır. Hatta oyun Japon bir bilgisayar dergisinin yanında promosyon olarak dağıtılmıştır. Fujitsu versiyonunda oyun Chain Shot! adıyla yayınlanmıştır. Fakat 1992’de oyun Unix platformlara port edilirken ismi SameGame olarak değiştirilmiştir.

Günümüzde mobil oyun piyasası devi King’in geliştirdiği Pet Rescue Saga (2012), yerli oyun yapımcı firma Peak Games’in imzasını taşıyan Toy Blast (2015) ve Rovio’nun Angry Birds efsanesinin kim bilir kaçıncı alternatifi olan Angry Birds Blast (2016), SameGame’in evrilerek günümüze ulaşmış klonlarıdır.

SameGame - Windows 3.1 Versiyonu (1993)

SameGame – Windows 3.1 Versiyonu (1993)

Puzznic (1989)

Dönemin büyük arcade oyun yapımcısı Taito, 1978 yılında piyasaya sürdüğü Space Invaders ile bilinir. Ancak video oyun tarihinde not düşülmesi gereken bir diğer eserleri de Puzznic’tir.

Puzznic, karşınıza her seviyede farklı bir bulmaca çıkarır. Ekrandaki aynı şekilli kareler yan yana ya da üst üste getirildiğinde yok olarak puan kazandırırlar. Sağa sola çekiştirerek eşleştirdiğiniz karelerin tümünü temizlediğinizde ise bölüm tamamlanmış olur. Oyunun zorluğu, her bulmacanın kendine has bir platformu olması ve oyunda yer çekimi olmasıdır. Yani bir platformdan aşağı itilen kare bir daha geri yukarı taşınamaz. Oyun size her jetonunuz karşılığında üç deneme hakkı verir.

Puzznic’in bir diğer özelliği de fan service yapmasıdır. Oyunda geçilen her bölüm sonrasında arka plandaki tuğlaların bir kısmının yok olması ve dijitize edilmiş çıplak bir Japon kızı fotosunun görünmesini sağlanıyordu. Benim ortaokul dönemime denk gelen 90’lı yıllarda bir çift meminto göreceğiz diye çektiğimiz eziyeti siz düşünün artık!

Puzznic (1989)

Puzznic (1989)

Columns (1989)

Sega imzasını taşıyan Columns’un oyun mekanikleri olarak Tetris’e çok benzer, ancak önemli farklar vardır. Diklemesine yerleştirilmiş üçlü gruplar halinde farklı mücevherler aşağı doğru düşmektedir. Oyuncu bu şekilleri sağa ya da sola çekiştirerek üç ya da dört aynı şekli yan yana veya üst üste gelecek şekilde yerleştirmeye çalışır. Bu şekilde eşleşen şekiller yok olarak puan kazandıracaktır. Ayrıca oyuncu ateş tuşuna her tıkladığında düşen üçlü grubun sıralamasını da değiştirebilmektedir.

Columns, günümüzde çılgınlar gibi popüler olan ve match three olarak adlandırılan tile-matching alt kolunun gelişmesi için ilk adımı atmış olmasıyla önemlidir. Aynı zamanda oyun mekaniklerini bir görsel temaya yedirmiş ilk tile-matching oyunudur. Temada kullanılan mücevherler ise 2001 yılında match three oyunları popüler hale getiren Bejeweled’a da görsel anlamda esin kaynağı olmuştur.

Son olarak; oyunun iki kişilik olması yayınlandığı dönemde başka Tetris versiyonları tarafından çoktan keşfedilmiş olduğu için bir yenilik değildir.

Columns (1989)

Columns (1989)

Dr. Mario (1990)

Nintendo’nun efsane NES ve Gameboy konsollarında yayınlandığı tarihlerde “gelmiş geçmiş en iyi Nintendo oyunu” listelerini zorlamış bir oyundur. Taşıyıcı teması, hastalıkları iyileştirmeye çalışan Doktor Mario’dur. Oyun temelde Super Mario temasını kullanan bir Columns klonu olarak nitelendirilebilir. Ancak birkaç dramatik farklı özelliği vardır:

Öncelikle ekranın bir bölümü, farklı renklerdeki virüslerle kaplı olarak oyuna başlanır. Doktorumuz, bu virüslerin üstüne yukarıdan iki segmentli renkli kapsüller atar. Bu kapsüller, virüslerle ya da diğer kapsüllerle 4’lü aynı renkte gruplar oluşturması durumunda yok olurlar. Bu şekilde hastalık tedavi edilecektir. Ayrıca Columns’un aksine, yukarıdan gelen kapsüller yan dönebilmektedir.

Dr Mario, ekrandaki objelerle oyuncunun yerleştirdiği objelerin farklı olduğu ilk tile-matching oyunu olarak tarihe geçecektir. Oyun o kadar popüler olmuş ve iyi bir oyun deneyimi sunmuştur ki, kendisinden daha keyifli benzer bir oyun çıkması da bir o kadar imkansız gelmiştir. Belki bu konuda bir istisna Baku Baku Animal olabilir (Ona da sıra gelecek).

Dr. Mario - Nintendo NES (1990)

Dr. Mario – Nintendo NES (1990)

Bu yazı, "Video Oyunu Türleri" adlı yazı dizimizin bir parçasıdır.

Yorumlar