Video Oyunu Türleri: Tile-Matching

Klax (1990)

Klax, tile-matching kategorisinde hiçbir video oyunu tarihçisinin listeye koymadığı bir oyundur. Ancak özel bir sebepten ötürü bu listeye almaya karar verdim.

Klax’ın yapımcısı Dave Akers, hızlı bir şekilde yapıp aradan çıkarabileceği basit bir oyun tasarlamak istemektedir. Bu amaçla AmigaBASIC kullanarak Tetris ve Tic-Tac-Toe mekaniklerini eğip bükerek ortaya birkaç haftada Klax’ı çıkarır.

Oyunun amacı; yukarıdan üretim bandından takla atarak gelen blokları boşluğa düşmeden önce bandın sonundaki tepsiyle yakalamak ve ekranın altındaki 5×5’lik alana dizmektir. Dizilen bloklar üst üste, yan yana ya da çapraz olarak ya da daha fazla aynı renkli grup oluşturduğunda yok olarak puan kazandırmaktadır.

Klax’ın oyun tarihindeki asıl yeri peki nedir? Çok basit! Hemen alttaki ekran görüntüsüne bakın ve bir dönemin fenomeni Guitar Hero’nun Klax’a ne kadar benzediğini kendi gözlerinizle görün. Elbette söz konusu oyunun Klax’tan esinlenildiği hakkında hiçbir yerde bir demeç bulamazsınız.

Şşş… Kimseye söylemezseniz ben de söylemem…

Klax (1990)

Klax (1990)

Puyo Puyo (1991)

Puyo Puyo, şöyle bir baktığınızda insanların neden abarttığını anlayamadığınız bir oyun olarak aklınıza kazınacaktır. Zira ilk bakışta Columns ile Dr. Mario’nun vasat bir karışımı gibidir. Yukarıdan tıpkı Dr. Mario gibi iki segmentten oluşan renkli damlalar düşmektedir ve aynı renkler 4’lü grup oluşturduğunda yok olarak puan kazandırmaktadır. Tek farkı, damlaların birbirine yapışık olmamasıdır. Yani bir segment herhangi bir zemine oturduğunda diğeri havada kalıyorsa ayrılaraj aşağı doğru yoluna devam etmektedir. Peki neydi bu oyunu bu listeye girecek kadar özel yapan? Rakibe pislik yapmak tabi ki!

Daha evvelden tile-matching türü oyunlar iki oyuncunun aynı anda oynayacağı modeller geliştirmiş, ancak aynı şartlarda yarıştırıp skorlarını kıyaslamanın ötesine asla geçememişti. Puyo Puyo ilk defa iyi oyun hamleleri yapan oyuncu adına rakibinin oyun alanlarına rastgele renksiz hedefler düşürerek işini zorlaştırmaktaydı. Bu oyun mekanikleri türe yepyeni bir soluk getirmişti. Hatta oyuncu tek kişilik oyun da oynasa sürekli karşısında yenmesi gereken bilgisayar kontrolünde bir rakip bulunmaktaydı.

Rakip mekanikleri zamanla evrimleşmeye devam etmiş ve günümüzde bile mobil tile-matching oyunlarında sıkça kullanılan savaş temasını taşımaya başlamıştır.

Puyo Puyo (1991)

Puyo Puyo (1991)

Shariki (1994)

Günümüzde çılgınlar gibi popüler olan Candy Crush Saga’nın en belirgin atası, 1994 yılında Rus programcı Eugene Alemzhin’in MS-DOS için geliştirdiği son derece basit bir oyun olan Shariki’dir.

Shariki, Rusça “The Balls”, yani “Toplar” anlamına gelmektedir. Oyun, bugün bildiğimiz match three adı verilen tile-matching türünün en yalın halidir. 8×8’lik bir alan üstünde nizami olarak dizilmiş 8 farklı renkten oluşan toplar rastgele karşınıza çıkar. İki komşu topun yerlerini değiştirme metoduyla yan yana ya da üst üste 3 ya da daha fazla aynı renkte top eşleştirdiğimizde ise söz konusu toplar yok olarak puan kazandırır.

Shariki, milyonlarca dolar kazanan Bejewelled (2001) ve Candy Crush Saga (2012)’nın atası olmasına rağmen maalesef pek para kazanabilmiş bir oyun değildir. Rus oyun tasarımcılarının şansları bu konuda iyi değil gibi.

Shariki (1994)

Shariki (1994)

Puzzle Bobble (1994)

Ne? Yoksa siz de akıllı telefonunuzda Bubble Witch Saga mı oynuyorsunuz? Size haberlerim var: Aslında günümüzde bubble shooter olarak adlandırılan bu tür, tile-matching’den başka bir şey değil! Hatta Bubble Witch Saga’nın ortalığı kasıp kavurmaya başlayacağı tarih olan 2011’ten tam 10 yıl önce, 2001’de piyasaya sürülen ve türe isim babalığı yapan Bubble Shooter adlı oyun bile aslında Taito’nun 1994 yılında piyasaya sürdüğü Puzzle Bobble’ın klonudur!

Puzzle Bobble, Taito’nun 1986 yılında çıkardığı Bubble Bobble adlı iki kişilik platform oyununun görsel tema ve müziklerini kullanan bir tile-matching oyunudur. Araya hemen şöyle de bir anekdot sıkıştırayım: Bubble Bobble, arcade salonlarına adım atmış herkesin çok iyi bildiği Snow Bros adlı oyunun da atasıdır (Bilmiyorsanız bir köprüden atlayıverin). Oyunun tile-matching türüne getirdiği en büyük özellik; petek dokusuyla dizilmiş balonların üstüne ekranın altındaki fırlatıcıyı kullanarak başka balonlar fırlatmak ve 3 ya da daha fazla aynı renkli balonu eşleştirerek yok etmek ve puan kazanmaktır.

Puzzle Bobble (1994)

Puzzle Bobble (1994)

Baku Baku Animal (1995)

Zamanında PC Magazine dergisinin oyun eki Zeplin için Sega Mega Drive ve Sega Saturn oyunları tanıtımı yazdığım dönemlerde tanıtmam için gönderilen bir Sega Saturn oyunuydu, Baku Baku Animal. Oyun temelde Dr. Mario ekolünü takip ediyordu, ancak mekaniklerini kendine has kılan çok dramatik farkları vardı:

Evet, oyunda tıpkı Dr. Mario gibi iki farklı kare grubu vardı; hayvanlar ve yiyecekleri. Ancak bu grupların tamamı kendi içlerinde ayrışmadan yukarıdan geliyordu. Bir hayvan kendi dişine göre yiyecekle komşu duruma düştüğü anda içinde bulunduğu kareden 3D olarak pörtlüyor ve komşu bütün aynı yiyecekleri yiyordu! Eşleşen kareler; maymun ve muz, köpek ve kemik, panda ve bambu ve tavşan ve havuç idi.

Elbette 3D görsellerin tam geçiş dönemine denk geldiği için çok iyi olduğunu söyleyemeyeceğim, ancak fikir gerçekten güzeldi. Benzer bir oyunun türememesi ya da Baku Baku Animal’ın günümüze gelememesi bence çok üzücü.

Baku Baku Animal (1995)

Baku Baku Animal (1995)

Super Puzzle Fighter II Turbo (1996)

1991, arcade salonlarını sonsuza kadar değiştirecek bir fenomene şahit olmuştu: Street Fighter II’nin piyasaya sürülmesi! Street Fighter II adı altında genişleme paketi misali 4 oyun daha yayınlanmıştı: Street Fighter II: Champion Edition (1992), Street Fighter II Turbo: Hyper Fighting (1992), Street Fighter II: The New Challengers (1993) ve Super Street Fighter II Turbo (1994). Uzun lafın kısası; o dönemler yer gök Street Fighter II diye inliyordu!

İşte tam bu dönemlerde Capcom’daki tasarımcılardan birinin aklına Puyo Puyo’nun rekabetçi yaklaşımı ile Dr. Mario’nun marka kullanımı avantajını birleştirmek gelmiş olmalı ki, Super Puzzle Fighter II Turbo ortaya çıkmış (İsmi yazarken yoruldum resmen).

Super Puzzle Fighter II Turbo, temelde Puyo Puyo ile aynı mekaniklere sahipti. Ancak taşların yok olmasını sağlayan şey bu sefer aynı renkleri belli sayıda eşleştirmek değildi. Yukarıdan gelen iki segmentli parçaların bir kısmı pasif, bir kısmı da aktifti. Pasif olanlar aynı renkte istediği kadar bir araya gelsin yok olmuyordu. Aktif olanlar ise kendileriyle aynı renkte herhangi bir pasif parçayla eşleştirildiğinde bütün aynı renkli komşuları yok edip büyük puan kazandırabiliyordu.

Elbette oyunun sunduğu bir diğer şey de zamanında Dr. Mario’nun uygulayarak başarılı olduğu iş modelini takip etmek oldu. Street Fighter markasını kullanan oyun, chibi tarzında çizilmiş iki rakibi karşı karşıya getirerek dövüştürüyordu! Yok olan taşların çokluğuna endeksli olarak da karakterler daha çılgın hareketler yapabiliyordu! Kısacası oyun, Puyo Puyo’nun başlattığı dövüşme mekanikleri tile-matching türüne tam olarak entegre etmiş oldu.

Super Puzzle Fighter II Turbo (1996)

Super Puzzle Fighter II Turbo (1996)

Bu yazı, "Video Oyunu Türleri" adlı yazı dizimizin bir parçasıdır.

Yorumlar