Kahramangiller

Geek Terminoloji – Femme Fatale Nedir?

Femme Fatale Fransızca’dan diğer dillere direkt olarak okunuşuyla birlikte geçmiş (Fam Fatâl olarak okunurken ikinci a yumuşatılarak söylenir), çeviri anlamı “ölümcül kadın” olan geek terminolojisinde çokça kullanılan bir kavramdır. Peki bu kavramı kullanınca nasıl bir konsepti karşılamış oluyoruz? Femme Fatale’in kelime anlamından çok da uzaklaşmadan da içeriği anlaşılabilir aslında. Tavırları ve hareketleriyle etrafındaki erkekleri parmağının ucunda döndürüp olayları birbirine katıp amacına ulaşan o kadınlardan bahsediyoruz. Aslında Femme Fatale için, erkek egemen dünyada bir fırsat bulup erkekleri kendi dünyasına çeken ve onları duygu dolu dünyasının yoğunluğu içinde sarhoş edip geri yere çalan kadın da diyebiliriz.

Kadınlar duygusal olarak nitelendirilen yapılarının ardında aslında hırs doludur ve sosyal ilişkilerinde de erkekleri yönlendirme konusunda oldukça başarılıdır. Femme Fatale söz konusu olduğundaysa, onun etrafındaki erkekler kullanılmaya dünden razı bir biçimde zaten etrafında çoktan pervane olmuştur diyebiliriz. Hazır fırsat elimize geçmiş, kendinden bu kadar bahsetmişken gelin bu Femme Fatale’i biraz daha yakından tanıyalım.

Nasıl Femme Fatale olunur?

Öncelikle belirtmek gerekir ki, genelde Femme Fatale olunmaz; Femme Fatale doğulur. Bu kadınların ortak özelliklerine baktığımız zaman oldukça güzel kadınlar olduklarını görürürüz. Ama burada bahsi geçen güzellik tarifsiz bir yüz güzelliği ya da süper bir fizikten ziyade bu kadınların sahip olduklarıyla karşılarındaki kişilere hissettirdikleri. Yani bir Femme Fatale’in göz renginden çok ön plana çıkan özelliği size nasıl baktığıdır.

Jessica - Roger Rabbit (1988)

Jessica – Roger Rabbit (1988)

Tüm kadınlarda olduğuna inandığım bir özelliğin doğuştan aktif halde olduğu bu kadınlar, kiminle nasıl konuşulacağını ve ne şekilde davranılacağını, amacına ulaşmak için yoldaki erkekleri nasıl yerleştireceğini içgüdüsel olarak bilir ve buna göre davranır.  Tabi şunu söylemeden geçemeyeceğim, Femme Fatale olmanın fiziksel bir altyapı gerektirdiği su götürmez bir gerçek; yani sırf içgüdüsel davranışlara sahip olmakla Femme Fatale olunmaz diyebiliriz.

Vamp ve Femme Fatale Aynı Anlama mı Gelir?

Çok karıştırılan ve birbirlerinin yerine kullanılabilen iki ayrı kavram oldukları için burada küçük bir tanımlama ve açıklama yoluna gitmeyi uygun görüyorum. Yukarıda belirttiğimiz açıklamalar doğrultusunda Femme Fatale için “uğruna ölünesi kadın” diyebiliriz. Vamp denildiğindeyse makyaj ve kıyafet desteğiyle seksüel özelliklerin biraz daha ön planda olduğu bir kadın imajından bahsedilmektedir. Femme Fatale daha içgüdüsel bir davranış kalıbına sahipken vamp kadınlarda bu sonradan edinilmiş bir meziyet olabilir.

Mitolojide Adından Söz Ettiren Ölümcül Kadınlar

Mitolojik kaynaklara bakıldığında her ne kadar çoğunlukla kavimler arası savaşlar, önemli şahsiyetler arasında geçen bireysel mücadeleler merkez alınsa da bu çekişmelerin hemen hemen hepsinin bir kaynağı vardır ve Femme Fatale’ler bize aslında kadınların da bu kaynak bölüşümünde ne kadar etkili olduğunu gösterir.

İtalyan ressam Roberto Ferri'den bir Lilith tablosu

İtalyan ressam Roberto Ferri’den bir Lilith tablosu

Tarihteki ilk Femme Fatale’e, tüm o kadınların kaynağına gittiğimizde karşımıza çıkan isim Adem’in ilk eşi olan Liliith oluyor. Lilith ile ilgili detaylı bilgi için sizi Işın Beril Tetik, Demokan Atasoy ve Galip Dursun’un yer aldığı podcast’e doğru alalım:

Gerisi Hikaye Bölüm 5 – Lilith: Lanetli Kadın – Femme Fatale

Yunan mitolojisinde yer alan Hera da aynı şekilde tam bir Femme Fatale’dir. Sahip olduklarıyla pek çok erkeği peşinde süründürmüş, istekleri doğrultusunda bu erkeklerin kötü bir sona kavuşmasına neden olmuş ve bunun eşyanın tabiatına, olayların akışına gayet uygun bir son olduğunu kendi nezdinde kabul etmiştir. Örneğin Hera’nın Truva Savaşı sırasında Zeus’u baştan çıkarıp savaştan uzak tutmasıyla savaşın seyri değişmiştir. Bunu sonradan öğrenen Zeus’un öfkesi çok büyük olsa da nihayetinde karşısındaki sıradan bir kadın değildir; Hera hem bir tanrıça hem de bir Femme Fatale’dir.

Hera ve Cleopatra

Hera ve Cleopatra

Antik Mısır kraliçesi Kleopatra da ikili ilişkileri ve bu ilişkilerin neden olduğu olaylar göz önüne alındığı zaman Femme Fatale olarak tanımlanabilir. Sezar ile olan büyük aşkı ve sonrasında Sezar’ın yeğeni Marcus Antonius ile olan ilişkisi; Marcus Antonius’u bir savaşa sürüklemesi gibi etkenlerin yanı sıra başka bir şeyden daha bahsetmek istiyorum. Peşinde önemli devlet büyüklerinin olduğu bu kadın hakkında sürekli çıkan “Kleopatra aslında çok büyük burunluymuş”, “Kleopatra bahsedildiği kadar güzel miydi?” şeklindeki araştırmalardan da anlaşılabileceği üzere Kleopatra kaynaklarda geçtiği kadar fiziksel olarak güzel olmasa da nasıl hissettireceğini bilen tam bir Femme Fatale’di.

Edebi Dünyadaki Femme Fatale’ler

Okuduktan sonra her okurun aklında bambaşka biçimlerde canlandırdığı ve belli karakterleri seve seve uçuruma sürükleyen Femme Fatale’lerden bahsedelim biraz da.

Ejderha Mızrağı serisini okurken hakkında “Vay anam babam” dedirten Kitiara Uth Matar sizce de bir Femme Fatale değil mi? Hakkında aklımızda kalan en belirgin özelliği olan çarpık gülümsemesi Tanis’i baştan çıkardığı gibi şövalyelerin en asil ruhlularından biri olan Sturm Brightblade’i de baştan çıkarmış ve ondan bir de çocuğu olmuştur. Dikkat ederseniz Kitiara, feminen tavırlar içerisinde olan bir kadın değildir; aksine karşısındakilere acımasız gücünü gösterebileceği hiçbir fırsatı kaçırmaz.

Kitiara Uth Matar ve Cercei Lannister

Kitiara Uth Matar ve Cercei Lannister

Son yıllarda büyük kitleler tarafından takip edilen Game of Thrones’ta yer alan Cersei Lannister da kendisiyle ilişkide olan erkekleri sürüklediği sonlar ve onlara davranış şekilleri dikkate alındığında konumuza güzel bir örnek oluşturuyor. Jaime binbir badire sonrası karşısına geldiğinde ona karşı takındığı tavır, Taht Oyunları’na olan aşırı düşkünlüğü ve bu uğurda harcadığı er kişiler dikkate alındığında evet Cersei de Femme Fatale olmak için tüm kriterlere sahip olduğunu kanıtlıyor.

Bu yazı, "Geek Terminoloji" adlı yazı dizimizin bir parçasıdır.

Yorumlar

  • Atakan Uçar

    Edebiyat içinde Lady Macbeth buna çok güzel bir örnek olur.

  • Mert İdil

    Sherlpck Holmes’un yavuklusu Irene Adler’da bu tabire bit örnektir bence

  • Cihan Türe

    Şaban Oğlu Şaban filmindeki şarkıcı Nigar!!!

  • Melis Ayöztürk

    Ben, “fem fatâl” diye okunuyor sanıyordum. https://translate.google.com/#en/fr/femme%20fatal

    • Gülçin Akturan

      Selam!
      Google Translate bazen okunuşlarda yetersiz kalabiliyor. Tabi ki şahsımın Fransızca konusunda sınırsız bir yetkinliği olduğunu iddia edemem ancak okunuşun doğrusu “Fam Fatâl” şeklinde olmalı 🙂
      bir de tabi diğer dillere geçiş sırasında okunuş farklılıkları da oluşabiliyor. İngilizcede kullanım okunuşu bu şekildeyse Google onu da vermiş olabilir.

    • Gülçin Akturan

      Selam! Google Translate bazen okunuşlarda yetersiz kalabiliyor; tabi kendimi Fransızca konusunda sınırsız bir bilgi sahibi olarak görmüyorum ancak orijinal okunuş “Fam Fatâl” şeklinde olmalı 🙂
      Bir de tabi bir terimin bir dilden diğerine geçişi sırasında da okunuşu değişebiliyor. Belki İngilizcede o şekilde okunuyordur o konuda bir fikrim yok ama ben doğrudan orijinal okunuşu üzerinden yazdım 🙂