Kahramangiller

Star Wars The Force Awakens: Y Jenerasyonuna Nasıl Film Çekilir 101

Son yıllarda, özellikle de 2015’te Hollywood’un klasikleri yeniden çekme çabasına doyduk, sizi bilmem ama bana bu kadar tekrar fazla geldi ve bazen kendimi Alacakaranlık Kuşağı’ndaymış gibi hissediyorum. Yeniden çekilen filmler arasında her ne kadar Terminator: Genisys ve Mad Max gibi başarılı örnekler görsek de, 2015 kurgu tekrarı yapan film ve dizilerin mantar gibi ürediği bir yıl oldu bence. Her şeyin fazlası fazla.

Tabii ki bunların arasında en çok beklenen Star Wars: The Force Awakens’tı. Peki başarılı mıydı? Film kendini kesinlikle izletiyordu hatta bunun çok ötesindeydi, temposu ve aksiyonu yerindeydi. İlk sahnelerden itibaren Star Wars adına yazılmış pek çok hikaye ve oyuna sayısız gönderme içeriyordu. Malum akan yazılar çıktığında kendimi tutamadım, ağladım biraz ve benim yaşımdaki çoğu kişinin gözlerinin dolduğuna eminim. Hatta kendi adıma o kadar gaza gelmiştim ki, ilk yarıda bunun çekilmiş en iyi Star Wars filmi olduğunu bile düşündüm (İş yeni Death Star, pardon Starkiller kısmına gelene kadar). Ancak trailer’ını bile izlemeden çok düşük beklentiyle gitmiş ve filmi mümkün mertebe boş bir kafayla izlemeye çalışmış olmama rağmen, Y jenerasyonu için özel yerleştirilmiş alt metinlere dikkat etmeden yapamadım; J.J. Abrams bu mesajları o kadar kör gözüm parmağına yerleştirmişti.

Öncelikle iki noktayı açıklayayım; ben her nesilde iyisinin de kötüsünün de olduğuna inanırım, dolayısıyla hiçbir kuşağa düşmanlık taşımıyorum. Akıl yaşta değil baştadır. İnsan olmak dışında hiçbir suçumuz yok. İkincisi, internet ve tüketimin son derece hassas, hiçbir şeyle mutlu olmayan bir kuşak yarattığı fikrine sadece katılmakla kalmıyorum, görüyorum da. Hatta ucundan kendim de buna dahilim. Hollywood’un sürekli ateşlediği endüstri ve tüketim çılgınlığından çıkma mutsuz kişilere bir verip üç aldığını izlerken insanın içi acıyor.

Ben Filmi Yeni Nesil İçin Çektim, Size Ne Oluyor?

Bence J.J. Abrams Y jenerasyonundan nefret ediyor. Nasıl etmesin? Adamın şaheserini tüketim zihniyetiyle dümdüz ettiler. Alias ve Lost’tan bahsediyorum. Normalde 80’ler ya da 90’larda yayınlansa televizyon tarihinin en büyük efsaneleri listesine ilk üçten giriş yapabilecek bu diziler, internet forumlarını keşfetmiş 2000’ler gençliğinin sayısız komplo teorisi tarafından hiç edilmişti resmen. O kadar teoriye hangi senarist dayanabilir ki? Sonunda konu bağlandığında tabii kimse memnun olmadı ve aslında güzelim dizilerin kurban verilmesine rağmen, Abrams’ın bu süreçte öğrendiği dersler filmde kendini belli etmiş. Adam dersini iyi çalışmış ve tam alıştıkları gibi filmi hız manyağı yaparken oraya buraya eklediği mesajlarda sözünü hiç sakınmamış. Y jenerasyonu çocukken, eski hayranların yerden yere vurduğu bol efektli yeni üçlemeyi seyrettiler. Oysa Abrams’ın 4. yani ilk filme sadık kalması X ve Z kuşağına ilerde konuşacak ortak bir şey verecekken, Y’yi tamamen dışlamış neredeyse.

y_101_2

Filmi özet geçerek incelemeye niyetim yok ama söylemeden edemeyeceğim, Finn’in ölen Stormtrooper’ı tuttuğu sahne bence çok başarılı, çok kısa bir sürede ortalama Star Wars seyircisinin evrenin en kötü nişan alan robotları olarak gördüğü Stormtrooperların da insan olduğu gerçeği çok güzel verilmiş. Efekt şenliğine dönen devam filmlerinde maalesef hiç hissetmediğimiz bir şey bu. Yine karakterler için sürekli endişe edilmesi, filmin takdir edilen yönleri arasında. Tabii ölen arkadaşı tarafından kurbanlık koyun gibi işaretlenen Finn neden ve nasıl böyle bir vicdan geliştirdi? Abrams bu sorulara cevap vermek yerine şimdilik görsel mesajların arkasına sığınmış. Lucas’ın “midichlorian” seviyesindeki açıklamalarından sonra, bence böylesi daha iyi. Belki de ekip Y jenerasyonuna şimdilik güçlü görsellikten başka hiçbir şey vermek istemiyor, çünkü verince suyunu çıkarıyorlar. Kaldı ki film Star Wars; her şekilde bokunu çıkaracaklar.

Finn’in Rey’e salakça hava atma girişimleri, Han Solo’nun “loveable rogue” seviyesine ulaşmak şöyle dursun, onun inanılmaz başarısız bir taklidi ve lisede (sizin için bunlar lisede kalmışsa gerçekten şanslı bir insansınız) sık sık yaşadığımız “başkası adına utanmak” psikolojisini yeniden tattırıyor. Sonra gerçek Han Solo gelince Finn’i unutup sırıtıyoruz tabii. Ama çok da unutmayın, Finn force sensitive olup da bir yerden Mace Windu’nun akrabası filan çıkarsa ben şaşırmayacağım.

Keira Tamam da, Orlando Yok

Rey, Daisy Ridley’nin fiziksel benzerliğinden yararlanıp yeni Star Wars’un Keira Knightley görünümlü Catwoman’ı olmuş desem herhalde haksızlık sayılmaz. Fazla güçlü ve torpilli bir karakter. Asla ciddi bir dayak yemiyor, şöyle ağzını burnunu kırmıyor kimse (Yiyecektir mutlaka, ama film bazlı konuşuyorum). Rey, ne fiziksel, ne de duygusal açıdan ciddi bir darbe almamış birinin yaralanmamış azmiyle koşturuyor her tarafa. Neredeyse sıyrık almadan kendisinden çok daha fazla eğitim görmüş bir karakterin yüzüne ışın kılıcıyla imzasını bırakıveriyor. Bunun ötesinde, hisli ve iyi kalpli ve güzel bir kız olduğu için Luke’un bayrağını, pardon ışın kılıcını taşıyarak serinin esas ruhunu ayakta tutuyor, ancak bu karakter dişi olduğunda işin içine şöyle bir tehlike de giriyor; şu anda nispeten dengeli ama galaksinin Mary Sue’su olmasına ramak kalmış.

Bastila ve T3-M4, ay pardon yani Rey ve BB-8.

Bastila ve T3-M4, ay pardon yani Rey ve BB-8.

Tabii ilk düşündüren konu, Rey’in ailesinin kim olduğu. Rey’in anne-babası da tıpkı Luke gibi belirsiz ve seyirci haliyle Obi-Wan kılıklı Luke’un kızı olabileceğini düşünüyor. Ancak bu, iddia edildiği gibi tam bir “mirror story” değil, çünkü bu kez ortamda “I am your father!” diyebilecek kalemde biri yok, zavallım torununun taptığı totem olarak çıkıyor karşımıza. Pek çok kişinin kahveden gelmişçesine “Bu Snoke da kim ya, biz onu tanımıyoruz!” dedikleri biri var ki, Abrams’ın kopyacılığını haklı çıkarıyor. Kardeşim bilme zaten? Bilmemen daha iyi değil mi? Dizi forumu mu sandın sen burayı? Adam hikayeyi anlatmayı bitirdi mi ki hesap sormaya başladın? A New Hope’u izleyen seyirci Darth Vader’ın tüm geçmişini biliyor muydu?

Dahası, Kylo Ren ile Rey arasındaki elektriklenme yabana atılır türden değil. Hollywood hiçbir bilim kurgu ya da fantastik temalı filmde bir erkekle bir kadının birbirlerinin zihnini ya da ruh halini okuyabildiği bir sahneyi oraya boşuna koymaz. Bu iki karakter birbirlerine romantik ilgi duyarlarsa hiç şaşırmayacağım. Bunu bana düşündüren sadece filmdeki sahneler değil, yine güçlü görsel benzerlikler. Knights of the Old Republic oynamış olanlar, sorum size! Fiziksel bir engeli olmadan maske takan ince yapılı Kylo Ren Darth Revan’a, Rey ise kumral saçları, saçını toplama şekli ve tavırlarıyla Bastila Shan’a fazlasıyla benzemiyor mu? Ayrıca Luke’un yerini gösteren harita da görselliği itibariyle Star Forge’u hatırlatmadı mı? Rey’in esinlenmeyle dahi gücü kullanabilmesi, bana “battle meditation” yapabildiği için Bastila’nın sürekli karanlık tarafa çekilmeye çalışılmasını da düşündürdü. Bir noktada Rey ve Kylo birlikte karanlık tarafa geçerlerse yine şaşırmam (ve tempo tutarım, hem de nasıl). Hatta Snoke Rey’i Kylo’ya tercih ederse işler çok ilginçleşebilir.

Bildiğin Darth Revan bu.

Bildiğin Darth Revan bu.

Filmin başlarında Kylo Ren’in karizması tavanda, ışın kılıcıyla blaster blokluyor, ses tonu desen zaten nefis, kararları yüzünden insanlar ölüyor, acı çekiyor, yanıyor derken, maske bir çıkıyor ki, altında efkarlı bakışlara sahip sivilceli ergenden hallice bir adam! Ah, ama sivilceler yok, ana akım o kadarını da kaldırmaz! Sırf bu bile Abrams’ın internetle şekillenmiş bu gençliğe verdiği acı mesajı öyle güzel taşıyor ki. Tabii benim seyirci olarak ilk tepkim “Ah keşke çıkarmayaydın onu ya!” oldu. Ama Finn başarısız bir Han Solo taklidiyken, düşmanının kötü bir Darth Vader taklidi olması gayet adil.

Ayrıca insanlar neden onun karanlık tarafa geçtiğini bu kadar sorguladılar, anlamadım. Benim sorguladığım şey, asıl Leia’nın nasıl geçmediğiydi. Galakside First Order fink atarken kocası kaçakçılık yapıyor, o an en yetkin Jedi ise depresyon cüppesiyle inzivaya çekilmiş. Burada yine zeki hayranlar coştu; bu nasıl olurdu? Oysa Luke’un başarısızlığı mantıksız değil, kahraman olmasının nedeni iyi bir Jedi değil, tek Jedi olmasıydı. 20’sine kadar eğitim görmemişti ki ilk filmde Jedi Konseyi Anakin’e bile “Büyümüş bu!” diye burun kıvırmıştı.

Yorumlar

  • Mr. Horrigan

    Bu tür yazılar okuyunca bir yandan anlayamadığım bazı şeyleri artık kafamda oturtabilmiş gibi hissediyorum, bir yandan da sanki aslında orada olmayan, olması tasarlanmamış anlamları, mesajları çıkartmaya çalışıyormuşuz gibi hissediyorum. J.J. Abrams bir Star Wars hayranı olduğu için başta samimi bir şekilde filmi çekmek istemedi mi yoksa bunlar Disney’in “bu iş için doğru adam” havası vermek için yaptığı bir publicity stunt mıydı bilemediğimiz gibi bunları da bilmek pek mümkün değil gibi. Görmek/anlamak istediğimizi mi gördük/anladık yoksa gerçekten var mıydı bilemiyorum. Ama filmlerin (ve belki de genel anlamda kurgunun) bir güzel yanının bize görmek istediklerimizi görme fırsatını tanıdığını düşündüğümden, belki de zaten böyle olmalı diyesim geliyor. Güzel yazı, teşekkürler.

    • Özlem Buket Duru

      Merhaba, dediklerinizin hepsi geçerli olabilir ancak işin içine milyon dolarlar girince samimiyet kelimesini kullanmadan önce bir durup düşünmemiz gerekir kanaatindeyim.

      Görmek istediklerimiz kısmına gelince… elbet bir filmi pek çok şekilde yorumlamak mümkün. Film okumak bir yetenektir, pek çok yetenek gibi size öğretilmesi gerekir. Ben kendi adıma iyi bir okuyucu sayılmam, fark edemediğim tonla detay olduğuna eminim. Bu nedenle en belirgin olanları yazdım. Bu anlamda internet çok iyi iş görüyor. Hemen yabancı siteleri, özellikle de sinemadan gerçekten anladığını düşündüğüm kişilerin bloglarını inceleyerek aynı şeyi onların da düşünüp düşünmediğine bakıyorum. Araştırma alanınızı genişletirseniz benim yazdıklarımın çok basit kaldığını fark edeceksiniz zaten. Star Wars’taki yumuşatılmış Freudyen mesajlar bundan çok uzun zaman önce de konuşulan bir konuydu mesela.

      Bu site tamamen hobi amaçlı olduğu halde yazıları “İnsanlara ne düşündürür?” diye ince eleyip sık dokuyoruz. Milyonlarca insanın görsel algısına hitap edip şekillendirip bundan para kazanan endüstri elbette ki çok daha fazlasını yapacak. Hem, yaratıcı her insan gönderme yapmaya bayılır. Abrams filmin yönetmeni olarak pek çok mesaj onun insiyatifinde olabilir, ama endüstriye sadık kalmak zorunda. Hatta bazı yönetmenler bu işi prodüksiyonun fark etmeyeceği ustalıkla yaparlar, bu anlamda Kubrick filmlerini ve üzerine çekilmiş Room 237 adlı belgeseli izlemenizi öneririm. Uç bir örnek verdiğimin farkındayım ama bazen şokla başlamak iyidir diye düşündüm. Okuyup yorumladığınız için çok teşekkürler, geç cevapladığım için de kusura bakmayın. ^^