The Last Jedi – Jedi’lar Yerine Star Wars’un mu Sonu Geliyor?

Koşun kavga çıktı. Star Wars’un son filmi The Last Jedi, fanları ortadan ikiye böldü. Vizyona girdiği günden bugüne, dinmek şöyle dursun, gitgide alevlenen bir tartışma var. Bir tarafta filmden nefret edenler, diğer tarafta filmi savunanlar. Hele de Disney sözcüleri ve Rian Johnson günbegün açıklama yapınca, bir de üzerine Mark Hamill oynadığı Luke Skywalker karakterinin beklenmedik gidişatından memnuniyetsizliğini gizleme gereği duymayınca, internet bir savaş alanına döndü. Hakaretler, nefret söylemleri, imza kampanyaları birbirini kovalıyor.

Savaşın şartları belli. Pek çok eleştirmen, Johnson’ın çıkardığı işe geçer not verdi. Rotten Tomatoes’a %91 ile yansıyan bu görüşlere (bu not ortalaması değil, filme geçer not verenlerin sayısal oranıdır, not ortalaması ise %82’lerde) %50’lik rezalet bir kullanıcı skoru eşlik ediyor. Filmden nefret edenler, bir çok sürprizi barındıran hikayesel kararların tamamını kıyasıya eleştiriyor. Filmi sevenlerin ise pek çok soruya bir cevabı var ve Star Wars için yenilikçi sayılabilecek bu hamleleri olumlu bulduklarını söylüyorlar.

Ancak sonuçta kazanan lafla belirlenmeyecek. Rotten Tomatoes’daki eleştirmen ya da kullanıcı puanları da değil, tartışmanın galibini belirleyecek olan rakam. Zaten bu iki rakam da bence şaibeli. Bir anlamı olan, gerçek olan tek rakam var, o da gişe hasılatı. Ve gişede 1.5-1.7 milyar doları bekleyen LucasFilm yetkilileri, Çin’den gelmesi beklenen 100 milyon dolarla birlikte 1.3 milyar dolar gibi tahmini bir rakamla karşı karşıyalar. Bu rakamdaki en büyük etmen de, filmin ilk hafta muazzam bir gişe açılışı yapmasına rağmen, ikinci hafta beklenmedik düzeyde kan kaybetmesi.

Rakamlar

1.3 milyar dolar yine de filmin senenin açık ara en çok gişe yapan filmi olmasını sağlayacak ama bu filmin kara geçmesi için gereken tahmini rakam 850-900 milyon dolar (Prodüksiyon + global reklam bütçesinin 200’er milyon dolardan, toplam 400 milyon dolar olduğu ve gişe getirisinin ABD’de yarısının, geri kalanında da biraz daha azının Disney’in cebine girdiği düşünülerek bu rakam ön görülüyor). Kısacası filmin net karı 200 milyon dolar civarında olacak. Bu rakam The Force Awakens’ın tahmin edilen karının neredeyse üçte biri.

Yanlış anlaşılma olmasın, herhangi bir işe 400 yatırıp 600 kazanmak, ticari olarak küçümsenecek bir başarı değil. Gişeye artı gelecek olan Blueray satışı ve (eskisini aratsa da) oyuncak getirilerini de düşünürseniz gayet doyurucu bir yatırım. En azından filmi bir vakum içinde ele alsak böyle diyebilirdik.

Ama Star Wars asla vakum içinde değerlendirilemez. Sorun şu ki Star Wars adı altında her sene bir film çekilmesi planlanıyor ve serinin 9. filminin ve tartışmalı Solo’nun gişede batması artık hiç de göz ardı edilemeyecek bir olasılık. Hele ki Disney’in, bahsettiğim oyuncak vb. gibi yan gelirlerinin hala orijinal üçlemeyi aktif pazarlaması sayesinde yüksek tuttuğunu düşünürsek, yeni filmlerin bu açıdan da (markayı canlı tutmak dışında) pek verimli olmadıklarını düşünebiliriz. Başka bir deyişle, insanlar Rey ve Kylo Ren figürlerini değil, hala inatla Vader ve Luke figürlerini satın alıyor.

Sürdürülebilir Bir Star Wars

Küçük bir not düşeyim, Star Wars oyuncak ve hatıra eşyaları piyasası kesinlikle küçümsenecek bir piyasa değil ama o işten doğrudan Disney’in cebine giren para filmlere kıyasla hayli düşük oranlarda. Bu yüzden Star Wars filmlerinin gişesi her anlamda önemli bir kriter. Solo’nun gişede batması, kendi prodüksiyon maliyetinin yanında markanın karizmasının çizilmesine de sebep olacağı için büyük bir yük olur Disney’in sırtında. Tabi ki Solo batarsa, bunda gerek prodüksiyon maliyetlerindeki beklenmedik artış, gerekse film hakkında çıkan haberler etkili olmuş olacak ama tüm bunlar markanın kötü yönetilmesi ile ilgili sorunlar.

Henüz o aşamaya çok var ama bu tip markaların sinemada yediği son darbe, kendilerine güvenli gösterim tarihi olarak en yağlı aralıkları bulamadığı zamanlar olur (şu an Star Wars ya da Avengers gibi markaların tüm rakiplerini korkutup kaçırdığı Noel öncesi ya da okulların tatile girdiği haftalar gibi). Sonra bir bakarsınız ancak yaz ortasında senenin diğer blockbusterlarıyla çakışmayan bir vakit bulabiliyorsunuz. Elbette Disney – Fox anlaşması, piyasanın neredeyse yarısının Disney’in hakimiyetinde olmasını doğuruyor ve bu büyük avantaj.

Ama Disney, batan gemilere yatırım yapmakla bilinen bir firma değil, düşüş sezerse bazı tedbirler alınacaktır. Gelecek film bütçelerini yarıya düşürmek de olası tedbirlerden biri. Hele ki George Lucas’a ödenen 4 milyar doların hala tam olarak çıkartılmadığı düşünülürse. Yine küçük bir not: Star Wars’un tahmini marka değeri Lucas’a ödenen paranın 10 katı. Ama buradan para çıkaramadıktan sonra 100 katı olsa da bir şey ifade etmez. Beğenilmeyen filmler çekmek, marka değerini hiç film çekilmemesinden daha hızlı eritir.

Heads Will Roll

İşte bunları göz önüne aldığımızda, The Last Jedi (benim gözümde iyi bir film olsa da) üzerinde çıkan savaşı kazananın, filmden nefret edenler olduğunu hissediyorum. Ve Disney de böyle hissederse, elbette harekete geçeceklerdir. Eğer Bob Iger’ı ikna edecek bir planları yoksa, yeni üçleme ellerine teslim edilen Rian Johnson’ın, bölüm 9’u çekecek olan J. J. Abrams’ın ve hatta (gidişat değişmezse) birkaç yıl sonra LucasFilm CEO’su Kathleen Kennedy’nin koltuğu sallanacaktır.

Demem o ki, öfkeli fanların gönlü, ya bu sene ya da bir kaç sene sonra alınmaya çalışılacak ama gel gelelim hangi yönde? Konu salt bir nostalji krizi olsaydı, birkaç ay sonra gösterime girecek Solo ya da henüz planlama aşamasında olduğu söylenen Obi Wan Kenobi filmi çare olabilirdi ama problem bundan daha fazlası gibi. Fanların iddiası, 7. ve 8. bölümlerin orijinal üçlemeyi bozduğu yönünde. Bu hususta 9. bölümde bir gönül alma mümkün olur mu? Dahası The Last Jedi gayet sıkı ve eğlendirici olmasına rağmen neden genel bir beğeni kazanamadı? Ve de asıl soru şu: Filmin gişede beklenenin altında kalmasının sebebi, öfkeli fanların iddia ettiği noktalar mı? Yoksa ciddi bir kitlenin artık Star Wars fanı olmaması mı? İşte tüm bu soruları SPOILER‘lı şekilde aşağıda tartışacağım. Bunu yaparken başkalarının yaptığı gibi internette dönen geyikleri kendiminmiş gibi yutturmaya çalışmayacağım.

Kılavuzu Karga Olanın

Öncelikle bakalım öfkeli kalabalığın derdi neymiş? Kalabalık derken, filmi beğenmeyenlerin çoğunlukta olduğu düşünülmüyor. Daha ziyade dörtte bir gibi bir oran konuşuluyor ama bu bile ciddiye alınması gereken bir rakam. İnternette dönen öfke mesajlarına bakarsak hemen herkesin bir numaralı konusu Luke’un boşvermiş bir korkak gibi portre edilmesi. Ama sadece bu kadar değil. Eleştirilen başlıca konuları şöylece bir özetlersek:

  • Luke’un çizdiği portre ve zamansız vefatı,
  • Snoke ve Rey’in arka planlarının bilinen bir yere bağlanmaması,
  • Filmin yoğun espri düzeyi,
  • Filmde yansıtılan gerçek hayat politikaları (çeşitlilik, feminizm ve diğer SJW konu başlıkları) ve buna bağlı olarak Holdo ve Rose gibi yeni karakterler ve Leia’nın uzayda hayatta kalması,
  • Canto Bight alt-konusu,
  • Filmdeki mantık hataları ve tutarsızlıklar.

Önce bunları tek tek ele almak isterim. Amacım kesinlikle öfkeli fanlara cevap vermek değil, bu seçimlerin nedenini anlamaya çalışmak ve daha iyisi yapılabilir miydi ya da bundan sonra yapılabilir mi, bunu sorgulamak.

Yorumlar

  • Abidin Baran Sahin

    x.y şimdide yetmedi z kuşağı çıktı.
    Zaten x,y ne zaman bir filmden hoşlanmasak fanatiklerinin,savunmak için kullandığı bahanelerin başında geliyordu. bu arada bu terimleri sürekli kullanmak daha entellektüel görünmenizi sağlamıyor
    Star Wars ;The Force Awakens=new hope 2.0 yaparak 30 yıllık beklentiyi hayal kırıklığına (ve hakarete uğrmışlığa)çevirip 30 yaş üstü kesim için çoğunlukla bitiren…
    the last jedi ‘yi % 70 empire stikes back yaparak son kredisinide harcamış bir seridir.
    1 yı önce serinin geleceğine yönelik yazdıklarımda çıktı .
    Yapılması planlanan /çekilmekte olan (Han solo ,Boba fett,Ben kenobi) filmleride gelecek beklentisi olmadığının itirafıdır.Tümü orjinal üçlemedeki karakterlerin geçmişi üzerinedir.

    • “daha entellektüel görünmenizi sağlamıyor” ne demek şimdi? Yazan binlerce kelimelik araştırma yapmış, kimseye saldırmayan düzgün bir üslupla yazısını yayınlamış sizin derdiniz neydi ki şimdi?

    • Gecimen

      Selamlar, kuşak isim ve tanımları evrenseldir. Kuşaklar arası davranış ve dünya görüşü farkları olduğunu görmemek imkansız. Wikipedia benzeri bir kaynaktan da dilediğiniz gibi okuyabilirsiniz. Mutlaka da okuyun.

      Burada filmin kahraman tiplemeleri üzerimden iletilen mesaj değişimi iddiası zaten Devrim Kunter’e ait, bunlar entellektüel görünmemizi sağlıyor mu bilmiyorum ama yanlış anlaşılmamızı sağlamış görünüşe göre. Ben bir tespit dile getirdim, amacım ne filmi savunmak ne de eleştirileri haklı çıkartmak. Bir olgu var ve bunu dile getiriyoruz.

    • Konan Adalı

      Yazıyı okumamışsın gibi görünüyor. Ayrıca X,Y,Z kuşağı çokça bilinen terimler bunların entelektüel gözükmek için kullanıldığını ancak cahiller ileri sürer ayrıca entelektüel gözükmenin neresi yanlış bir kişi zaten bilgiliyse bir çaba sarf etmeden kendiliğinden öyle gözükür, öyle olmadığı halde entelektüelmiş gibi davranan kişi zaten kendini aşırı şekilde belli eder bence incelemenin tamamıda olması gerekildiği gibi bir üslupla yazılmış. Sayfalarca yazının içeriği hakkında takıldığın tek nokta bu mu yani!

      • Abidin Baran Sahin

        Neye datanak okumadığıma karar verdin

    • Süha Başaran

      Basitçe yaş gruplarından bahsetmiş işte.kızmanıza gerek yoktu Abidin bey 🙂

  • Erdal Gencer

    Çok güzel yazmışsın, eline sağlık, yazıda katılmadığım yerler şunlar, bundan daha iyisini yapacak babayiğit yok demişsiniz, bunu bilemeyiz. Ben popüler kültür kafasını sevmediğim için, kapitalizmin de bunu çok sevdiği için, evet sevebilecek bir star wars çıkmayacağını kestirmeliydim. Ama çok fena sevmedim, acayip soğudum, artık heyecanla star wars beklemeyeceğim. İyi bir film miydi? Benim görüşüm değildi, yani bence star wars olmasaydı eğlencelik bir uzay filmi olarak görüp geçerdim. O yüzden, star wars demek epik demek iken, kepekli ekmek kadar hafif kalmış, filmini şurası kötüydü burası kötüydü demicem, yoruldum çünkü bunları söylemekten. Ama yaratılan bir evrenin kendi içinde tutarlı olması lazımdır, bunu yapamazsan paralel evren muhabbeti açarsın. Eğer aynen devam ediyorsan, fiziktir, hikayedir, atmosferdir bunları hızlı ve öfkeli yapmak onu kötü yapar, başarısız yapar gözümde. Yeni nesle tüm bu bozunumu gerçekleştirmeden de filmi yedirebilirsin, ona uygun da lezzet katabilirsin. Lucasın eski filmlerinde ufak tefek mantık hataları, bi kaç yerde esprili dil kullanılmıştır ama bunu afiyetle yapmışlar ki sırıtmamıştır ve star wars ruhu bozulmamıştır.

    Film geçer not alacak çünkü birincisi disney, ikincisi de o kadar para harcanmış ki düşünmeden, random izlerken bi eğlence, oyunculukların çoğu idare eder, bi kaç tanesinde tiyatral oyunculuk ve görüntülerde kalite var. Bence fanlar bölünmedi, zaten “star warsı bölünmez bütün olarak seven fanlar” hep bi yerdeydi, “star wars fanlar”ı başka bi yerdeydi.

    • Gecimen

      Bu şartlarda bundan iyisini yapmak zor derken, şartlardan biri de kapitalizm ve onun Hollywood’daki bayrak gemilerinden Disney.

      Blade Runner 2049, pek çok hatasıyla birlikte nefis bir film, belki bir gün kült olacak ama gişede battı. Bu da Disney’in dünyasında yok.

      Bu arada yukarıda saydığınız iki gruba da girmiyorum.

  • Exile

    “Luke, Kylo Ren’i uykusunda öldürmeyi düşünecek noktaya nasıl geldi?” sorusunu es geçip doğrudan “akademiyi yürütme konusunda başarısız olunca….” noktasından cevap vermeye çalışmışsınız. Neden? Çünkü filmin kötü olduğunu bir türlü içinize sindiremiyorsunuz ve bariz belli şeyleri bile bilinçsiz olarak es geçiyorsunuz.

  • Muammer Sarı

    “başkalarının yaptığı gibi internette dönen geyikleri kendiminmiş gibi yutturmaya çalışmayacağım.”

    Hocam bunu derken bel altı çalışmışsın, ama yalan yok benim de gözüme battı.

    • Süha Başaran

      Bence bunu buşekilde belirtmenin gereği yok bence .İnternet kullanan 1milyar insan var bunların yüzbindebiri bile starwars hakkında birşeyler düşünce 10bin düşünce çıkar ortaya.sizin düşündüklerinizi başkasının düşünmüş olma ihtimali bu kadar yüksekken bence bu tür beyanatlar yazının kalitesini aşağı çekiyor.

  • Süha Başaran

    Gökçe Bey, bugün internette şuna rastladım belki ilginizi çeker https://qz.com/1169393/disneys-star-wars-films-have-earned-more-than-lucasfim-was-bought-for/